Bệnh đóng dấu son trên heo là một bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Erysipelothrix rhusiopathiae gây ra. Đây là bệnh khá phổ biến trên heo, đặc biệt ở heo thịt từ 3 – 12 tháng tuổi. với những biểu hiện bệnh tích đặc trưng nổi cộm dưới da: những mảng xung huyết màu đỏ, hình vuông, tròn hay hình có nhiều dạng hình thù khác nhau.
- Nguyên nhân gây bệnh
- Tác nhân: Vi khuẩn Erysipelothrix rhusiopathiae (còn gọi là trực khuẩn đóng dấu son).
- Đây là vi khuẩn Gram dương, tồn tại lâu trong môi trường (đất, phân, chuồng trại ẩm thấp).
- Heo khỏe mạnh cũng có thể mang trùng trong amiđan, ruột và phát bệnh khi sức đề kháng giảm.
Ảnh nhuộm gram vi khuẩn Erysipelothrix rhusiopathiae. Nguồn: Sưu tầm
- Đối tượng, lứa tuổi mắc bệnh
- Gặp ở heo từ 3 tháng tuổi trở lên đến heo trưởng thành.
- Heo nái, heo nọc có thể mắc bệnh mãn tính.
- Đường lây truyền
- Qua thức ăn, nước uống, tiếp xúc trực tiếp với phân, chất thải, chuồng trại bẩn.
- Lây gián tiếp qua dụng cụ chăn nuôi, côn trùng, chuột, người chăm sóc.
- Triệu chứng lâm sàng
Bệnh có 3 thể:
- Thể quá cấp (thể sét đánh):
- Ít gặp, heo chết nhanh, sốt cao, bỏ ăn, có thể chết trong vài giờ.
- Thể cấp tính:
- Heo sốt cao 41–42°C, ủ rũ, bỏ ăn.
- Da xuất hiện các vết sưng đỏ hình vuông, hình chữ nhật hoặc hình thoi (giống dấu son), sau đó chuyển màu tím.
- Có hiện tượng khó thở, đi loạng choạng.
- Có thể chết sau 3–5 ngày nếu không điều trị.
- Thể mãn tính:
- Thường gặp ở heo nái, heo nọc.
- Xuất hiện viêm khớp → què, khó vận động.
- Viêm van tim → suy tim, heo gầy yếu.
- Có thể gây sảy thai ở heo nái chửa.
Nguồn: Sưu tầm
- Bệnh tích khi mổ khám
- Da: các mảng màu đỏ tím (dấu son).
- Lách, gan, thận sưng to.
- Niêm mạc dạ dày ruột viêm xuất huyết.
- Tim: có viêm màng tim, viêm nội tâm mạc (ở thể mãn tính).
- Khớp: viêm khớp, sưng to chứa dịch vàng đục.
Lách sưng to, tụ máu màu nâu đỏ, bề mặt sần sùi. Nguồn: Sưu tầm
Trên da nổi các mảng màu đỏ tím (dấu son). Nguồn: Sưu tầm
- Phòng bệnh
- Vệ sinh chuồng trại: khô ráo, sạch sẽ, tránh ẩm thấp.
- Tiêm phòng vắc-xin: thường tiêm từ 2–3 tháng tuổi, định kỳ 6 tháng/lần.
- Quản lý tốt thức ăn, nguồn nước.
- Cách ly, xử lý heo bệnh và khử trùng chuồng trại.
- Điều trị
- Dùng kháng sinh nhạy cảm với Erysipelothrix rhusiopathiae:
– E. rhusiopathiae nhạy cảm với penicillin, và việc điều trị sớm thường giúp bệnh đóng dấu mau khỏi. Lý tưởng nhất, nên tiêm penicillin G procaine cho lợn bị bệnh, mỗi liều cách nhau 12 giờ, trong tối thiểu 3 ngày ; tuy nhiên, có thể cần thời gian điều trị dài hơn để giải quyết các trường hợp nhiễm trùng nặng.
– Về mặt kinh tế, penicillin là lựa chọn kháng sinh tốt nhất để điều trị viêm quầng, nhưng ampicillin và ceftiofur cũng cho kết quả khả quan trong các trường hợp cấp tính. Khi không thể tiêm cho số lượng lớn lợn bị bệnh, việc pha tetracycline vào thức ăn hoặc nước uống có thể hữu ích; tuy nhiên, đôi khi vẫn có báo cáo về tình trạng kháng tetracycline
- Kết hợp thuốc hạ sốt, trợ sức, vitamin C, B-complex.
- Điều trị sớm thì heo có thể khỏi, nhưng những con chuyển sang mãn tính thường phải loại thải.
Kết luận
Bệnh đóng dấu son trên heo là bệnh truyền nhiễm khá phổ biến, dễ bùng phát trong điều kiện chăn nuôi kém vệ sinh. Bệnh có thể gây chết nhanh hoặc để lại hậu quả mãn tính làm giảm năng suất chăn nuôi.
